فروردین آیی­نین 13- نجو گونونه عاید


اکبر حمیدی علیار

اسکی تاریخی آراشدیرانلار، یهودون «عهد عتیق» کتابلار سیراسیندان اولان «ائستر» کتابیندا گلن اخشورش یا همان خشایارشاه داستانینا باخدیقدا یهودون «پوریم» بایرامی­نین باشلانیشینی بو داستانلا و داها دوغروسو بو اولایلا ایلگیلی بیلیرلر، بو تدقیقلره اساساً خشایارشاهین اؤلوموندن ایکی ایل اول( 468 ایل م.ق) هخامنیش دربارینا نفوذ ائدن ائستر آدلی بیر یهودی قیز و اونون عمیسی ساییلان مُردخای آدلی بیر یهودی­نین نقشه و پلانلاری­ایلا 127 هخامنیش حکومتینه باغلی اولان ولایتلرده ، یهودیلر دهشتلی بیر سوی­قیریم ائتدیلر و او زاماندان بری یهود، اؤز 12- جی یعنی آذار آیی­نین 14-15- جی گونلرینی بایرام ائدرلر؛ بو سوی­قیریم او واخت فروردین آیی­نین 13- جو گونونده باش وئرمیش و خلق اؤز جانینی قورتارماغا کندلری، شهرلری و ائو-ائشیکلرینی بوشلاییب چؤللره، داغ- داشا، مئشه­لره و .. قاچمیشلار­، بئله­لیکله اونلار او تاریخدن هر ایل بو سوی­قیریمین ایل دؤنومونو آجیلیقلا خاطیرلایاراق ائو- ائشیکلریندن طبیعته چیخمیشلار و 13- جو گونو و عددی نحس و بد اوغور آدلاندیرمیشلار.


اون اوچونجو عددین باره­سینده بئله بیر فلسفی دوشونجه ده وار کی، اسکی زامانلاردا هر یاشاییش دؤورونو (دونیانین عؤمرونو) اون ایکی مین ایل بیلیب و اون اوچونجو مین ایللیگین باشلانماسی دونیا قورقوسونون پوزولماسی و یئنی بیر قورقونون قورولماسی ایله عینی زاماندا اولدوغونا گؤره هر بیر عددی بیر مین ایللیگین نوماینده سی کیمی تانیییب، اون اوچونجو عددی ده اون اوچونجو مین ایللیگین(کاییناتین داغیلان مین ایللیگی) رمزی اولدوغونا گؤره شوگونسوز بیلردیلر. یازین ایلک اون اوچ گونو و اون اوچونجو گون یاشاییش محیط لریندن اوزاقلاشیب طبیعت قوینونا سیغینماق و بوغدا  و یا باشقا گؤیه­رنتیلری گؤیه­رتمک(یئنی یاشیللیق و یئنی یاشاییش نیشانی اولاراق) بو فلسفه و دوشونجه­نین سمبولو و خاطیرلاماسی دیر.


هابئله دوغا و طبیعتین یاشامی هر ایلده یا هر اون­ایکی آیدا یئنیله­شیر و بو یئنی­لیک ایل بایرامیندان باشلانیر و ایل بایرامی و طبیعت بایرامی آدلانیر، بونا گؤره ده ایلین ایلک اون­ایکی گونو، اون­ایکی آیین نیشانی و 13- جو گون تزه ایلین باشلانماسی­نین سیمگه­سی ساییلیر.


منبع: دنیز نشریه سی، نمره 12، نشر تاریخی: 16 فروردین 1391- اورمیه