باکی سفریمده

حؤرمتلي دوستوم "توتقون" جنابلاري نين قاراباغ حاققيندا اولان ديه رلي يازيسي مني ده ايلك باكي سفريمده يازديغيم شعري عزيزلرله پايلاشماغا ماراغلانديردي:

ايلك باكي سفرينده

ايللر بويو آيريليقدان

كؤنول ائوي اولدو وئران

كوسدو اومود، سوسدو گومان

              ياش توكندي، گؤز قورودو

             وصال جامين توز بورودو

او گوندن كي بيز آنلاديق

سرحدلري يامانلاديق

آتا-باباني دانلاديق

             اه يري باخديق خان آرازا

             بيز اوددوردوق قان آرازا!

آي دولاندي، ايل دولاندي

چيلغين عصر هاوالاندي

قارانليغا نور جالاندي

             چپرلرين رنگي سولدو

             تيكان مفتيل روسواي اولدو

كيمي گلدي، كيمي گئتدي

آرزوسونا كيمي يئتدي

كيم تاپيلدي، كيمي ايتدي

             كؤرپو گولدو اوخاه دئدي

             ماهني قوشدو، سه گاه دئدي

بولبول اؤتدو گول سئويندي

پئريك دوشن ائل سئويندي

ياساق اولان ديل سئويندي

             رقص ائيله دي خياليميز

             ياللي گئتدي آماليميز

بير دؤيوندو ايكي اورك

هر اوغول بير بامسي بئيرك

هر قادين بير باني چيچك

              دده قورقود بوي بويلادي

             ساز گؤتوردو سوي سويلادي

بو يادلارا قازانمادي

يادلار بونا دؤزنمه دي

زامان دا چوخ اوزانمادي-

             خيانتلر پلانلاشدي

             جنايتلر پلانلاشدي

يوردوموزو باسدي ياغي

تالاديلار قاراباغي

اوركلره دوشدو داغي

             گؤزياشلاري آخار اولدو

             يئنه حسرت باخار اولدوق

يئنه جانا غم داريشدي

چاتما سيندي، ايش قاريشدي

كامان ياندي، تار آليشدي

             نيسگيل اولدو خانين سسي

             قاراباغين شيكسته سي

عاغلا گلمز گلدي باشا

ظولوم اولدو وطنداشا

اينيلده دي لاچين، شوشا

             خوجالي دا كلبجر ده

             آغدام كيمي گلدي درده

سيناق واختي يئتيشميشدي

كيمي چيخدي، كيمي دوشدو

نئچه لري اوز ده ييشدي

             گيزلي سيرلر آشكار اولدو

             يئرده قالان ايلقار اولدو

پول-پارايا آلدانانلار

اؤز ائليندن گزدي كنار

ايسته ديگين ائتدي دوللار

             گول آچماميش سولدو باهار

             ياشيل زولفون يولدو باهار

اؤزلويونو بيري داندي

بيري يادا آرخالاندي

دويان اورك بونا ياندي

             يوووماديق بيربيره بيز

             داماغ اولدو پاك حيسسيميز

سانكي يئرده اوچان حصار

بئيينلرده دوتدو قرار

هاوار چكدي بو روزگار:

             گئرچك باشقا، ناغيل باشقا

             اورك باشقا، عاغيل باشقا

آنجاق تئي ده دئييل بئله

اسن اورك واردير هله

آيدان آيا، ايلدن ايله-

             چوخ شوكور كي گئت-گل اولور

             ائل بيربيرين يادا سالير

نصيب ائتدي اولو تاري

بيزده گؤردوك دوستو، ياري

جان-جيگر بير قوهوملاري

             باسا بيلديك باغريميزا

             درمان اولدو آغريميزا

بير عده ده كؤچون چاتيب

بو دونيانين داشين آتيب

سون منزلده گئديب ياتيب

             اؤزلريندن سؤز قويوبلار

             گله جه يه  ايز قويوبلار

حميدي جان تاپير بوردان

هامينيزي اؤپور بوردان

باشيزا گول سپير بوردان

             اولماياسيز يورغون دئيير

             سون سؤزو ده "وورغون" دئيير:

ائل بيليركي سن منيم سن

يوردوم،يووام، مسكنيم سن

آنا دوغما وطنيم سن

             آيريلارمي كؤنول جاندان

             آذربايجان آذربايجان.

اكبر حميدي عليار

 

کیتاب تانیتیمی

 حؤرمتلي يازيچي، شاعير و تدقيقاتچي دوستوم مصطفي قليزاده علياردان "شوق ديدار" عنوانلي يئني بير اثر نشر اولوندو. بو كيتاب آذربايجان جمهوريتي شاعرلري نين "مهدويّت" موضوعسوندا يازيلان شعيرلريندن فارسجايا ترجمه دير.

بوگونون دوستلاری

بوگونون دوستلاري

ائودن چيخاندا بوينون يوخاري توتوردو و ياشاديغي بينادان تله سيك چيخيردي ايش يئرينه ساري، ائوه قاييداندا ايسه بينانين گيريش قاپيسيندان ايچري گيرديكده باشين آشاغي ساليردي و اويان-بويانا باخمادان اؤزونو ائوه سوخوردو، قونشولارلا  راستلاشماغي سئومه ييردي، بيري ايله ده اوزبه اوز گلنده اوزون چئويرير يان كئچيردي، هردن ده هوروت-هوروت اوزونه باخيب سالامسيز-كالامسيز كئچيردي و هئچ كيمسه ايله انسيّت ياراتماغا ماراغي يوخ ايدي، البته او، چئوره سينده فيكيرداشي و اونو باشا دوشه جك بير كيمسه نين اولماديغيندان بئله داورانيردي ها.. يوخسا بيلگي سايار آرخاسيندا، اينترنئتده گؤزل-گؤزل دوستلاري وار ايدي و هرگون بوش واخت تاپاندا اونلارلا علاقه ساخلاياردي، حتي اونلارين بير نئچه سينين وورغونو ايدي، بيرگون اينترنئت واسطه سي ايله گؤروشوب دردلشيب اورك سؤزلريني پايلاشماسايدي داريخما توتاردي .. سؤزون قيساسي بونلار بير بيري ايله ياخيندان گؤروشمك آرزيسي ايلا گوندوزو گئجه، گئجه ني ايسه سحر ائدرديلر؛ بيرگون قونشولاردان بيري سانكي رحمته گئتميشدي، بينادا ازدحام و گئت-گل چوخ ايدي، اؤز-اؤزونه – نئجه اولايدي بير تهر حيطدن سوووشايديم كي باش ساغليغي وئرمك مجبوريتينده قالمايايديم-دئييردي! باختي گتيردي ائله ده اولدو، آنجاق پيلله لردن يوخاري قالخاندا- ائله بيل ديوارا وورولان باش ساغليغي پارچاسيندا ... - دئيه، گئري دؤندو و پارچايازيسيني دقتله اوخودو... بلي، او يانيلماميشدي، وورغونو اولدوغو، گؤروشونو آرزولاديغي اينترنئت دوستو دونياسيني ده ييشميشدي!!!

اكبر حميدي عليار

پیغمبر

اولو پيغمبريميز حضرت محمد(ص)ين تانري ائلچي ليگي بايرامي قوتلو اولسون دئيه، مرحوم حسين جاويدين اؤلمز شاه اثريلريندن ساييلان پيغمبر پوئماسيندان  بير بنديني بوتون انسانلارلا پايلاشيرام:(حرا داغيندا بيرينجي دؤنه اولاراق جبرئيل ملك ايله قارشيلاشديقدا و دانيشديقدا، پيغمبر اؤز زمانه سيني بئله تعريفله يير:)

اؤيله بير عصر ايچينده يم كي جيهان

ظلم و وحشتله قاورولوب يانييور

يوز چئويرميش ده تانريدان انسان

كفرو حاق، جهلي معرفت سانييور.

دينله مز كيمسه قلبي، وجداني

محو ائدن حاقلي، محو اولان حاقسيز..

باشچي دير خالقا بير ييغين جاني

هپ منافق، شرفسيز، اخلاقسيز.

گولويور نوره دائيما ظولمت

گولويور فضله قارشي فسق و فجور

آه عدالت، حقوق و حريّت

آياق آلتيندا چيگنه نيب گئدييور.

 

سهو عادتلر

مسيحیلر سوفره باشيندا اوتوراندا يئمه يه  باشلاماميشدان تانري يا شوكر ائديرلر بيز مسلمانلار  ايسه سوفره باشيندان دوردوقدا، يئييب دوياندان سونرا و بعضاً ده سوفره ييغيشاندان سونرا ياديميزا دوشور ، بیزده اولان بو كيچيك و البته اولدوقجا پيس عادت، حياتيميزين باشقا حصه لرينه ده ياييليب، بير نمونه سي بودوركي بيز ايچيمزده و حياتدا اولان گؤزل انسانلارين دا (عائيله دن، دوستلاردان ، قونوم-قونشودان توتدو اولو و ضيالي، بيلگن و صنعتكار وطنداشلاريميزا قده ر) ديه ريني اؤلدوكدن سونرا باشا دوشوروك و طمطراقلي تؤرنلرله اونلاري عزيرله ييريك ! و اونلارين الدن گئتمه سينه حئييف لنيريك! سانكي  اونلارين اولدوقلاريني اؤلوم بيزيم ياديميزا سالير، منجه ائله سوفره باشيندان باشلاساق بو عادتي ده ييشمه يه، بوتون ساحه لرده اوغورلو اولاريق، دئمه لي يم  مرحوم مير صالح حسيني نين دونيادان كؤچمه خبري بو        يازقي نين سببي اولدو.

ترجمه

ترجمه نين يئري بوشدور

بوگون بيزيم اؤلكه ميز ايراندا رسمي ادبيات دونياسيندا، دونيا ادبياتيندان مختلف ژانرلاردا چوخلو اؤرنكلر گؤرمك اولور، چوخلو دونيا شهرتلي خارجي شاعرلر و يازيچي لارين آدلاري و اثرلري اؤيره نجيلره و باشقالارينا تانيش دير، درسليك كتابلاردا اونلاردان آد گئدير و شعرلريندن پارچالار سالينير، بو آرادا تورك دونياسي ضياليلاري نين، شاعرلري نين و اديبلري نين يئري بوم-بوشدور، هئچ بير فارس قايناقلاريندا و يا ساده كتابلاريندا، تدقيقلرينده و مقاله لرينده بير تورك شاعريندن ايز تاپماق هئچده ممكن دئييل، منجه بونون ايكي اساس سببي وار:

بيري مسئوللار  و سياستچيلره قاييدير كي حقيقتاً انصاف خرجه وئرمه ييرلر و اؤلكه مدنيت وارليغي نين بير بؤيوك حصه سيني و داها دوغروسو ان بؤيوك حصه سيني تشكيل ائدن آذربايجان و تورك مدنيتيني بوجاقدا و قيراقدا ساخلاماقلا اونون يئريني يابانجي ياراماز و اخلاقسيز مدنيتلر آلماغا امكان وئريرلر، من بو قونودا آرتيق دانيشماق ايسته ميرم اومود ائديرم آنا ياساميزا اعتباراً قانوني يوللارلا، بؤيوكلريميز، ملت وكيل لريميز و محترم دولت باشچيلاريميز يئني بير باخيشلا  بو مشگولون آرادان قالديرماسيندا ديه رلي آدديملار گؤتوره لر؛ وآما ايكينجي اساس سبب توركجه دن فارسجايا ترجمه يئري نين بوشلوغودور(البته آزاجيق گؤرولن ايشلري ده نظره آليريق مثلاً مرحوم م.فرزانه نين ناظم حكمتدن وئرديگي بالاجا ترجمه)، بيزيم اينديليكده كؤچورمه دن چوخ چئويرمه يه احتياجيميز وار، اگر مختلف ديه رلي اثرلري بيز فارسجايا ترجمه ائديب و اورجينال متني ده اونون كناريندا گتيرسك، دئمك، بير اوخ ايلا ايكي نيشان وورموشوق، نييه كي هم اثري كؤچورموشوك همده چئويرميشيك، بوگون ايرانيميزدا آذربايجان ضياليلاري و داهيلاريني فارس و باشقا ديللي وطنداشلاريميزا تانيتديرماق بيزيم، ادبياتيميزا بيرينجي سيرادا يئر توتان بورجلاريميزدان بيري دير، اگر بو ترجمه لر واسطه سي ايله بير آذربايجان شاعري نين شعري و آدي ابتدايي و يا اورتا مكتب درسليك كتابلارينا داخل اولورسا، بيزيم مختلف يوللارلا كيچيلتمه يه معروض و اؤزلويونو دانماق مجبوريتينده قالان بالالاريميز، پيسخولوژو باخيمدان، اؤزلرينده بير غرور حسي دوياراق اؤزلريندن قاچماق يئرينه اؤزلرينه قاييداجاقلار و باشي اوجاليقلا تورك اولماقلارينا گووه نيب تاريخ ياشيتلي آذربايجان مدنيتي نين قوروغچولارينا دؤنه جكلر.

اکبر حمیدی علیار

آتاگونو

ظاليم اولسا آنايا          گتيره ر آتا، گونو

مظلوم اولسا دونيادا      هئچ گؤرمز آتا  گونو

آراشديرا بيلرسيز          سيز بونو آتاگونو!

قارشیدان گلن آتالارگونو قوتلو اولسون.

آنا دیلی - اوچونجو(سون) بؤلوم

اوچونجو بؤلوم: قبرين اوسته گله جه ييك

رحمتليك «احمد سليم»ين قاني نين بركتيندن، 12 ايل قاباق بين الخالق تشيكيلاتي نين مدني قولو، يونئسكو، فئورالين 21-نجي گونونو "دونياليق آناديلي گونو" آدلانديردي و بئله ليكله بوتون دونيادا هلاكته معروض قالان ديللرين يئنيدن نفس چكمه يينه  سبب اولدو و بو ديللرين صاحبلرينده بير ترپه نيش، اويانيش و جسارت ياراتدي، البته بللي دير كي بو ايش يالنيزجاسينا، سؤزو گئدن ديللري حياتا قايتاران دئييل و تكجه بير باشلانقيج نقطه سي دير، ايشين قالاني و داوامي او ديللرين صاحبلري ساييلان ضياليلار، اديبلر، يازيچيلار، شاعرلر، سياستچيلر و بير كلمه ده ملّتلر و دؤولتلره باغلي دير، بو قونودا بيزيم ده اؤلكه ميزده ديللري قوروماق اوزره و اؤزلليكله تورك ديلي اوزره نه ايشلر گؤرولوب ويا گؤرولمه ييب هله قالسين( اوخوللارا، قزئتلره، ادبي درنكلره، تلويزيا كاناللارينا و .. باخديقدا آراشديرماق و آيدينلاشديرماق اولار!) ، من بونو دئمك ايسته ييرم كي دونياليق آنادیلي گونو ياراناندان بري، اؤتن ايللرده بو گونه ماراق داها آرتيق ايدي و بئله نظره گلير ايلدن ايله بو گون ده اونوتقانليق يئلينه تاپشيريلير، نييه كي قاباق ايللر منيم اؤزومه بيرچوخ دوستلار طرفيندن اسفند آيي نين 2-سينده بوگونو قوتلاماق مقصدي ايله چئشيتلي تبريك مئساجلاري گلردي، من اؤزوم ده چوخلاريني تبريك ائدرديم، كئچن ايل(1389) نه ايسه يالنيز بير نفردن(آشيق قوربان پورولی علیار جنابلاريندان) منه تبريك sms-ي گلدي و من يامان كؤورلديم! آخي او گونون مناسبتي اؤزومون ده ياديمدان چيخميشدي او يالقيز مئساج منه خاطيرلاتدي، البته من بو دورومو سؤزدن عمله كئچمك پراسئسي نين باش وئرمه سي كيمي   ديه ر لنديرديمسه ده آجي بير كدر مني چولقادي و آشاغيداكي شعري باشقالاريني يوخ، اؤزومو قيناماق اوجوندان يازديم.

آنادیلی

آنا ديلي،

نئجه گؤزل سسله نيرسن،

آنجاق سني ائشيدنده كؤنلومه بير حسرت هوپور

بو حسرتدن، بو نيسگيلدن ايچريمده توفان قوپور

اود دوتورام، آليشيرام، هايسيز هارايسيز،

آلووسوز، توستوسوز، يانيرام يانيرام، يئنه يانيرام،

سندن يامان اوتانيرام،

آخي گؤزوم باخا-باخا بوداغيني داللاييرلار

آخي اؤزوم دورا-دورا ال-قولونو باغلاييرلار

سنه هئچ ايش گؤره نميرم،

آنجاق-آنجاق من اولموشام تاماشاچي!

هله بو لاپ ياخشيسيدي، كئشگه آرتيق بو اولايدي..!

آما گئرچك باشقا شئي دير..

داي كي سندن آيريليريق، قوي بونو دا دئييم باري،

بيليرم كي باغيشلارسان!:

ياد ديليندن سوزوب گلن كيرلي سودا اؤزوموزو چيمديريريك،

ديليميزه غسل وئريب اونون صابينلي سويونو،

 اياغينا آخيديريق!

بلكه كؤكون تئز قورويا، ييخيلاسان، سن اؤله سن!

بيز ده سنين ماتمينده افتيخارلار ياراداركن، بير اؤيونك!

قورولتايلار، كونفرانسلار، ييغينجاقلار قوراق سنه،

بئله فورصت بولا بيلسك، انشاءالله،

وار گوج ايله باغيريبان دئيه جه ييك:

سن راحات يات، سؤز وئريريك قبرين اوسته گله جه ييك،

مگر اولار آنا ديلين بير دفعه ليك اونوداسان؟!

هئچ اولماسا ايلده بير يول خاطيريني عزيزله ريك،

او دا نه بو عوام ائل ايچينده!

يوخ، يوخ.. سنين لياقتين بو سؤزلردن يوخاري دير،

بيز اون-اون بئش آكادئميك،

باش بيلنله،

بير مجهز،

بير قوش كئچمز مدنيت ساراييندا،

سنه گؤزل ياس ساخلاييب، حؤرمت ائديب،

دده قورقود قوپوزونو چالاجاغيق!

آناديليم،

نئجه گؤزل سسله نيرسن،

آنجاق بيزيم سنه، گؤره بيله جه ييميز ايش يوخدور،

بيزدن اوموب كوسمه،

سنه اؤزگه لر آغلايير، بيز اونا دا قاتيلميريق!

يونئسكونون اهلي سني ياخشي آنيب،

بئله جه ده  بيزه يانيب،

قوي بلكه ده اويانديلار، يازيقديلار بونلار-دئيه-

"دونياليق آناديلي گونو" آد قويدولار بيرجه گونه،

آما بيزلر بو آدي دا، قوي مورگوموز پوزولماسين-دئيه-

گون ساياردان سيلديك،

سانكي هئچ كؤكوندن يوخ ايميش بو!

ايندي بيزي ديكسينديرن بير شئي يوخدور،

بو دورومو بيز قورويوب ساخلاساقسا بيزه چوخدور!

آناديليم،

مظلوم-مظلوم كول اولورسان،

بو ظاليم يئللردن نه لر، نه لر  چكه جكسن؟!                             

 اكبر حميدي عليار

 

آنالار گونو مناسبتینه

بير ايلدي گؤزلري يولدا قالميشدي

اومودون دالينجا سورونوردو او

جانيني باش-اياغ سويوق آلميشدي

پانبيق خياللارا بورونوردو او

آچيب تلويزياني خبرلر واختي

ايليشيب قاليردي اكران قارشيندا

آنجاق هئچ ائله بيل دونيادا يوخدو

تانري بيلير نه دونيا وار باشيندا!

تقويمه چاتاندا خبرچي آنجاق

اؤزونه گليردي: هله چوخ قالير-

دئيه رك، دريندن چكيردي بير آخ

بوتون وارليغيندا بو آه ايز سالير.

چيخاندا هردن بير زيبيل آتماغا

گوندن شوبهه لنير:-يئنه نه هاي دير؟..

سوروشور آي اوغلوم، قيزيم، آي بالا

آيين نئچه سي دير،.. نئچه مجي  آي دير؟!

آناجان، ذي الحجه..

                      محرم..

                                     صفر.

بير بيري آردينجا آيلار سوووشور

كوچه ده گؤرجه يين  يئنه بير نفر

هانسي آي، گون اولدوغونو سوروشور.

نهايت ايكينجي جمادي گلير

دوشونور حسرتين سون گونلري دير

يير-ييغيش ائيله يير.. بيرآز دينجه لير!

انتظاري گونو-گوندن اريدير!

آرتيق يئتيشيبدير آنالار گونو

ثاني جمادي نين اون دوققوزودور

حاضيرلاييب آنا شام پيلووونو

يوخدو ذره قده ر كم-كسير، قصور.

سوفره ني سالاركن..

                           بو قاشيق-بوشقاب

بالام اكبريندي.. بو دا قدرتين

بو دا كي فاطمانين.. بو دا زهرانين

بو بالاجا قاشيقلار دا عصمتين..

ياشارين.. آيلارين..آيدين..  ائلخانين

گؤزل نوه لريم...

                     ياخشي..

                                اذان دير..

ايندي يئتيشرلر گؤز ببكلريم

هئي ...

          گؤرنمه ميشم خيلي زاماندير

يقين بوي آتيبلار..

                       جانيم.. جيگريم.

كئچدي ايكي ساعات.. كئچدي اوچ ساعات

اما بالالاردان خبر اولمادي

آنا نيگراندير، آنا ناراحات

داها اوره يينده اورك قالمادي.

گؤره سن نه بلا گلدي بونلارا،

گؤره سن... .................. ؟

اولمايا... ....................... ؟

بلكه ده ..نه بيليم .... .............؟!

آنالار گونو و قادینلار گونو قوتلو اولسون.

آنا ديلي-ايكينجي بؤلوم

ايكينجي بؤلوم: ميراث قالاسان ديليم!

حؤرمتلي اوخوجولار، هر ديلين ديريليگي اونون دانيشيلماسينا باغلي دير، خالقين او ديلده دانيشماغينا باغلي دير، دونيادا چوخلو ديللر واريدر كي عملده آرادان گئديبلر آما اونوئرسيته لرده درس دئييليرلر، 5-10 نفر تدقيقاتچي و فيلولوگييا عاليملري او ديللري گؤزل باجارير، يازير و اوخويورلار، آنجاق بو ديللر چوخ كيچيك بير دايره ده حصر اولوبلار و باشقاجوره دئسك موزئيلر انتيقه سينه چئوريليبلر، اونلارا خاطيرلانان خوشبخت اؤلولر ده دئمك اولار!

بيرينجي بؤلومده وئريلن آجي اؤرنكلردن بئله نتيجه چيخاريلير كي پهلوي دؤوروندن قالان و گيزليجه كؤك آتان فارس شوونيزملر و پانلارين سياستلري اثرينده اينديليكده بيزيم تورك ديليميزي بير تدريجي اؤلوم هده له يير:

تهران و اطرافيندا ياشايان قاباق نسيل بوتونلوكده اؤز ديللريني قوروموش و هئچ اولماسا ائولرينده اؤز ديللريني دانيشميش و اوشاقلارينا(اينديكي نسيله) انتقال وئرميشلر، بو هم تهرانا كؤچموش توركلرين ايچينده بئله اولوب همده تهرانين اطرافيندا اولان يئرلي توركلرين ايچينده-او جومله دن ساوا،قوم،شهريار،اشتهارد، ري، ورامين، كرج شهرستانلاريندا- بو ساياق اولموش، اينديكي نسيلده ايسه (كي بيزلر  اولاق) عادت بئله دير كي عائيله ده اولان قاري-قوجالارلا و حيات يولداشلاريميزلا توركجه و اوشاقلاريميزلا (گلن نسيل له) فارسجا  دانيشيريق و غيرتلي آتا-آنالار يالنيز بالالاري نين تورك ديليني باشا دوشمه سينه  اؤيونور و فخر ائديرلر، بو پراسئس نتيجه سينده گلن نسيل فارسجا دانيشاجاقلار عيني حالدا توركونوده بيله جكلر آنجاق اونلاردان سونراكي نسيل بير پيلله يوخاري قالخاراق –دوغروسو گئري قالاراق- فارسجا دانيشيب توركجه ني  يوخ، تورك نسيلدن اولماقلاريني –دانسالاردا- باشا دوشه جكلر! و نهايت اؤلكه ده باشدان باشا ديل بيرليگي ياراناجاقدير و بو بير مدني-اجتماعي فاجعه دير، تأسفله بو پرابلئم تكجه تهراندا يوخ بلكه آذربايجان شهرلرينده و تورك ديللي بؤلگه لرده ده (زنگاندا، همدان دا، ساوادا، شيرازدا، توركمنلرده، خوراساندا و ..) قاباريق شكيلده اؤزونو گؤسترمكده دير؛ البته بيز سون ايللر، ايران اسلام انقلابي بركتيندن توركجه ياييلان كيتابلارين، قزئتلرين، درگيلرين، وئبلاغلارين و .. آرتماسينين دا شاهدي ايك، آنجاق منجه بونلارين هاميسي بيريئره توپلانيرسا(يازان-اوخويان) بئش مين نفره ده چاتماز و بو، اوتوزبئش ميليوندا صيفر دئمكدير، سونوجدا بو بئش مين نفر باغلي بير دايره ده بير بيرينه يازيب، اوخويوب، به به-چه چه دئيه جكلر و توپلومدا هئچ بير ائتگيسي اولماياراق بيربيريني آلقيشلاياجاقلار، يالنيز اؤلو بير ديلين ياسيندا ياسين اوخويانلارين سايي گؤزه گليم اولاجاق، قيسا بير سؤزده دئسك گئرچك بودوركو ،حؤرمتلي ضيالي لار!- بيز اؤزوموزو آلداديريق، بو درده درمان بولماق گركدير و منه بئله گليركي ديليميزه ان بؤيوك، زحمتسيز و پولسوز خيدمت بودوركي هر بير تورك آتا-آنا يالنيز و يالنيز اؤز عائيله سينده بوتون عائيله عضولري ايله اؤز ديليني دانيشسين و ديه رلريميزي تانيتسين و قارقيشندا، دوعاسيندا –ميراث قالاسان ديليم!- دئيه، بو اسكي ديلين ياشاماغينا و انكيشافينا امكان ياراتسين، بو چؤزوم مدني-قانوني حاقلاري الده ائتمك استقامتينده ايلكين آدديم دير.

آردی وار

آنا دیلی - بیرینجی بؤلوم

بيرينجي بؤلوم :من بو ايشه مات قالميشام

بيزيم قوهوملاردان بيري 4-5 ايلدن آرتيق دئيل كي آذربايجاندان تهرانا گلين گليبدير، قاباقلار دئيه رديلر اوتانمازليق دير منيم حيات يولداشيم تهراندا بويا-باشا چاتديغينا باخماياراق ائوده-ائشيكده اؤز ديليميزده دانيشار، آنجاق او سؤزو گئدن گلين خانيم بيزيم عيالين و باشقالاري نين توركجه دانيشيغينا سينيق-سالخاق، اؤزونو اينجيده رك، زيققينا-زيققينا فارسجا جاواب وئره ر، منيم حيات يولداشيم دئيه ر : من بو ايشه مات قالميشام!

... نئچه گون قاباق شاعير دوستلاريمين بيري نين توكانيندا اوتورموشدوق، اونون دوستلاريندان بير نفري بيزيم يانيميزا گلدي و بيزيم تورك ديلي اوزره اولان صحبتيميزه قاتيلاراق –كئچن هفته اردبيله قيزيم گيله قوناق گئتميشديم- دئدي، بالاجا بالدان شيرين نوه مي سئوه رك اونو آنا ديليمده دانيشديريرديم، قيزيم بئله گؤرنده –آتاجان، آماندي گؤزله اريمين يانيندا اوشاغي توركجه دانيشديرماها..، ناراحات اولار، فارسجا دانيشدير- دئدي؛ من بو ايشه مات قالديم كي آخي سبب نه دير اردبيلده بير تورك آتا اؤز اوشاغي نين توركجه دانيشماغيندان ناراحات اولور!

هله.. تهراندا هردن بير –ايندي ليكده قاپيلاري باغلي قالان- ادبي انجومنلره يولوم دوشردي، چئشيدلي تيپلرده انسانلار و داها دوغروسو شاعيرلر، اديبلر و يازيچيلار گليب گؤزل شعرلر، نثرلر، ناغيللار، رومانلار و ادبي پارچالار اوخويارديلار، او گؤزل مجليسلرين قوتارماماغيني آرزولايارديم، ائله بيلرديم دوغما يوردومون داش-تورپاغي، يئلي، سويو، قوشلاري، آغاجلاري،گوللري، بولبوللري و ايستي قانلي خالقي او مجليسده شيرين –شيرين  اؤتمه يه باشلاييبلار، او مجليسلره قادينلار و اوشاقلار دا گلرديلر و چيخيش ائدنلري اوركدن آلقيشلايارديلار، بو منظره ني گؤرن گؤزوم ائليمين، ديليمين و مدنيتيمين آيدين گله جه يينه ايناناردي و وارليغيمين ذره-ذره سي  سئوينجك اولاردي ، نئجه دئيه رلر اؤز دريمه سيغمازديم، آنجاق مجليس قوتاريب خالق سالوندان ائشيگه چيخاندا ائله بيلرديم شيرين يوخودان آييلديم، مجليس اشتراكچي لاري  سانكي ديللريني اوردا قويوب چيخارديلار، تام باشقا بير آدام اولارديلار، اؤز آرواد-اوشاقلاري ايلا فارسجا دانيشا-دانيشا ياشاييشا قاييدارديلار.. من بو ايشه مات قالارديم!

اوندان رنگلي سي..

بير دوستوم وار آدلي-سانلي، ايكي جيلد توركجه شعر كيتابي نين شاعيري دير، آشيق موسيقي سينده يوكسك درجه صاحيبي دير، اؤزو دئميشكن عمرونو آذربايجانا حصر ائديبدير، ائشيكدن ائوينه دؤندوكده- داي بير واخت كي اوّلدن فارسجا دانيشميشيق- دئيه، اوشاقلاري ايلا فارسجا دانيشار، عائيله وي گئت-گليميز ده وار، من بو ايشه مات قالارام!

آردي وار

كؤتدو توي

نئچه آي بوندان قاباق ياخين قوهوملاردان بيري نين تويو ايدي، بيز ده آرزي-گورزو ايله بئله قرارا گلميشديك كي الله قويسا بو تويو اؤز عادت-عنعنه لريميز و دبلريميزله   ائلييه ك، اؤنملي اولاراق ايسته ييرديك توي توتاجاغيميز شادليق ساراييندا(تالاردا) جانلي شكيلده آذربايجان آشيق موسيقيسي سسلنديرك، تهرانين باتي بؤلگه سينده اييرمي دن آرتيق توي زالينا باش ووردوق و فيكريميزي دانيشديق آما تعجبلنديريجي بير جاوابلا اوزبه اوز اولدوق، نييه كي تامام زاللارين مديرلري-چوخلاري تورك اولاراق- بيزدن سوروشدولار: سيز دئيه ن موسيقي ده نه لر چالينيب اوخوناجاق؟ دئديك: بيزيم آشيق موسيقي ميزين هاوالاري بللي دير، سؤزلري ده عموميتده اسكي زامانلاردان، دده-بابالاريميزدان بيزه گليب چيخيب، باشلانيشدا خاليق ايله خالق آراسيندا اولان موناسيبتلردن، توحيددن، نبوت دن، امامتدن، معاددان سؤزلر اوخونار مثلاً:

"الست ده بلي دئديم گؤر نه كمالدير يوكوم    

 بئش گؤزلين عاشقي يم وصف جمالدير يوكوم"

 سونرا اؤيودلو سؤزلر، نصيحت نامه لر اوخونار، دوزگون حيات طرزي خاطيرلانار و انسانلار دوزلوگه، ياخشيليغا،صداقته، عدالته و .. دعوت اولارلار مثال اوچون:

"كؤنول گل اؤيونمه گل ها گلينله

اوچورما اؤز ائوين اؤزون الينله

قاچيرما دوستلاري بد عملينله

دوشمز ياخشي دوستلار اله هميشه"

داها سونرا دونيانين فاني ليگيني وورغولايان معتبر شاعيرلر و عاريفلرين شعرلري اوخونار، يئنه ده اؤرنك اولاراق:

"سني فرزانه لر آتدي

قاپيب ديوانه لر توتدو

كيمي آلدي كيمي ساتدي

 ساتان دونيا، آلان دونيا"

داليسنجا آتا-آنا حؤرمتيندن، قوهوم جانليليقدان، وطن پرورليكدن و .. گؤزل- گؤزل سؤزلر اوخونار، باخين:

"ائلي نين، يوردونون دردي-غمينه

اوركدن يانانين قاداسين آليم

وفاسي، جفاسي وصال دمينه

جان وئرن جانانين قاداسين آليم

آتا نصيحتي، آنا زحمتي

قارداش اعتباري، باجي عصمتي

دوستا صداقتي، ائله حؤرمتي

گؤزله ين انسانين قاداسين آليم"

سونرا حكمتلي، نتيجه لي، معنوي ديه رلره ماليك اولان و ساغلام بير حياتا گرك اولان تاپشيريقلارلا دولو داستانلاردان، امكان قده ري، اوخونار مثلاً اصلي-كرم دن، عاباس-گولگزدن و ..

"عاباس آغلار زاري-زاري

گئتمز كؤنلونون غوباري

 ايلقاريندان دؤنن ياري

 تانري تئزبازار ائيله سين"

آخيردادا به ي تعريفي دئييلركي بو تعريفلرده ده تانريدان يئني عائيله قورموش به ي-گلينه خئيير ديلكلر ديله نر و مقدسلردن، امام-پيغمبردن اونلارا خئيير دوعا طلب ائديلر، دقت يئتيرين:

"قيزيل گول يارپاغي، نرگيز بوتاسي

امام رضا(ع) اللريندن توتاسي

اولسون يئددي اوغلان-قيزين آتاسي

گؤروم آي به ي تويون موبارك اولسون

ساغدوشون، سولدوشون، ائلين وار اولسون"

بئله ليكله ده توي مجليسي سونا چاتار.

بونلاري ائشيدن هر اييرمي باغ-رئستورانين صاحيبلري –سيز دئديگيز موسيقي جاييز دئييل؛ غيري-مجاز، حرام و ياساقدير بيزيم زاللاردا- دئيه، بو ايش اوچون گرك نئچه ايل قاچاسان، تويون فيلميني ترجمه سي ايله بيرگه چكيب آپاراسان مختليف تشكيلاتلاردان يازيلي اجازه آلاسان! بيلديرديلر، بونودا دئديلر كي اؤزلري نين يئددي دؤولتدن آزاد اولان گؤزل موسيقي قوروپلاري واردير كي جاييز هاوالاري و سؤزلري ايفا ائديرلر؛ -اونلاردان بيزه اؤرنك وئره بيلرميسيز؟- سوروشدوقدا، بير نئچه سيني آد چكه رك  بيزيم اونلاردان خبرسيز اولماغيميزا هووورقانديلار، او جومله دن:

"دختر تو چقد هولويي"

"دوس دختر من نازه!"

"خوشگلا بايد برقصن"

"ساسي مانكن اومده"

 و ..

نه باشيزي آغريديم بئله اولاندا بيز ده اونلارين منطيق اساسيندا اولان جوابلاريندان و اؤز جاهيل ليگيمزدن اوتانيب قات-قات ات تؤكه رك باشيميزي آشاغي سالديق و نهايت اونلارين يوكسك باجاريقلاري ايلا بو شادليق سارايلاري نين بيرينده توي مراسيمي كئچيريلدي، دوغروداندا كؤتدو توي اولدو، شعر، موسيقي و صنعت دئيه نده ده اونلارينكي دير! يئددي ايلليك چاخيردان دا ائتگيلي ايدي، كيم اولدوغونو، هاردان گلديگيني، هارا گئتديگيني و بوتون قايغي لاري اونودورسان، يالنيز گوببا-گوب سسي بير بالاجا باش آغريسي گتيرير و مجليس داغيلاندا،اوزدن ايراغ، گيج توخلويا بنزه ييرسن، البته اونون دا درماني وار، يولو وار، حببي وار ... بو شرط ايله كي مجليسه وارماقدان قاباق مصرف ائلييه سن، اينانماييرسيز سيز ده يوخلايين!

تزه شاعير

بويون اينترنت ده "عليار" سؤزو اوزره آختاريش آپارديقدا ماراقلي بير مطلبله قارشيلاشديم:« شاعير عمران كارجوي عليار»، بلي البته بو يالنيز منيم اوچون و عليارلي لار اوچون مارقلي دير نييه كي ايندييه قده ر حؤرمتلي يوردداشيم عمران جنابلاري نين شاعير اولدوغونو بيلمه ميشديم، يقين كي عليار اهاليسي نين ده بارماقلار ساييندان آزي بوندان خبردارديلار، عمران تخميناً منله ياشيت دير و 16-17 ياشينا قده ر علياردا ياشاييب سونرا عائيله سي ايله بيرليكده اورميه شهرينه كؤچوب ، طبيعي دير كي كندين محيطي و طبيعتي، داغلارين گؤزلليگي، بولاغلارين نغمه سي، قوشلارين ماهنيسي، مئشه يئلي نين لايلاسي، اولدوزلارين گولوشو و باشقا گؤزلليكلر هر بير كسه شاعير اولماق امكاني يارادير خصوص ايله ده علياردا، آنجاق  عمران كارجو علياردا اولان زامانلار من هئچ بير شاعيرليك حيسي اوندا حيس ائتمه ميشديم، اولا بيلسين كي او بو حيسي گيزلي ياشاديرميش و يا اؤزو ده اوندان خبرسيز ايميش، هرحالدا بوگون بو بيلگيني الده ائتديگيمدن  و عليار ادبي جمعيتينه بير نفرين ده قوشولماسيندان چوخ سئوينديم ، آرتيرمالييام اورميه ده ياييلان امانت هفته ليك قزئتي نين آرخيويندن بو مطلبي تاپديم بو قزئتين يايانلارينا و شاعيرعمرانا اوغورلار آرزولاياراق تزه شاعيريميزين بو قزئتده ياييلان ايكي شعريني بيرگه اوخويوروق:

 زمان (قوشما)
زمان بد گتيردي دوران ده ييشدي
طرلانلار اويلاغي سارا وئريلدي
بولبول لر قفسده سينه سي داغلي
گوللو گولوستانلار قارا وئريلدي

قوردا تاپشيرديلار قويون، قوزونو
قورد دا اعدام ائتدي گونده يوزونو
فيکرين معناسيني، سؤزون دوزونو
ائشيتمک، آنلاماق کارا وئريلدي


اود توتوب آليشير سينه م يارادان
خبر وئره ن يوخدو درده چارادان
چيرکيني گؤزلدن، آغي قارادان
سئچيب، تعيين ائتمک کورا وئريلدي

ائيله ير (گرايلي(

سارساقلارلا گزمه قوشا
بير درديني يوز ائيله ير
سري وئرمه آغزي بوشا
آستاريني اوز ائيله ير

اولادين اولسا جاناوار
قالماز قاپيندا بير داوار
ساتار داغيدار هر نه وار
آتا يوردون دوز ائيله ير

کيرپي کيمي گيرمه قينا
گوجونو مردليک له سينا
ايينه سانجما باشقاسينا
دؤنر سنه بيز ائيله ير!

»عمران» آغلار غم اليندن
بينام اوچوب تمليندن
ناشي نادان عمليندن
درد سينه مده ايز ائيله ير

 

يولداش آپاردي

علياردا اولان ماراقلي اويونلاردان بيري «يولداش آپاردي»

اويونودور، اوشاقلارين و يئني يئتمه لرين بوش

واختلاريني دولدوران بو اويون، خصوص ايله بايرام

گونلرينده، اونلارا فرحلنديريجي حال باغيشلايار، بو اويوندا

 عموميتله ايكي قوروپ اشتراك ائدر و هر قوروپون دا

ايكي عضوو اولار(آرتيق دا اولا بيلر)، بيرينجي قوروپ

اللريني شيكار دوربونو ساياق گؤزلرينه قويوب يالنيز

قاباغي گؤره بيلرلر، ايكينجي قوروپ ايسه عاديجه

اونلارين آرخاسيندا دايانار، آرخاداكي قوروپدان بير نفر

بارماغيني اؤنده كي قوروپون بير نفري نين  كوره يينه

قويوب اونو قاباغا آپارار، آپاريلان شخص اؤز يولداشينا اؤزل

 بير لحن ايله(آپاردي نين "پا"ييني 2-3 ثانيه اوزالدارلار)

دئيه ر: يولداش آپااااردي، يئرنده قالان يولداشي بير

حالداكي آپاران شخصي گؤرور، اؤز يولداشيندان

سوروشار: كيم آپااااردي؟ آپاريلان شخص آرخاداكي

قوروپون بير نفري نين آديني چكرك -فيلانكس آپارردي-

دئيه ر، او شخصين آديني دوغرو دئيه بيلسه قوروپلارين

 يئري ده ييشيلر و  دوغرو دئيه بيلمه سه ، قاباقدان

كسيلن شرطلر اساسيندا، قاباقداكي قوروپون عضولري

آرخاداكي قوروپون عضولريني كوره كلرينه مينديريب معين

 بير مسافه ني دولانديرارلار و اويون يئنيدن تكرار اولار.

آشاغيداكي مطلب سؤزو گئدن يولداش آپاردي اويونونون

اساسيندا يازيليب:

دونيا خانيمين تياتر زاليندا «يولداش آپاردي تاماشاسي»

... كؤهنه شهرين اهاليسي بيرگون سحر گونش قيزيل

ساچلاريني آچيب دارايان مقامدا بوتون كوچه-باجادا، دام-

ديواردا، راديو-تئلويزيادا و .. ماراقلي و آللاديجي بير اعلان

و رئكلام گؤردولر: دونيا خانيمين تياتر زالي سيزي گؤزله

 يير، ايسته ديگيز احوال-روحيه ني دويماق اوچون سيز

ده تاماشايا قاتيلا بيلرسينيز، هامينيزا يئر وار!

كؤهنه شهرده يامان ولوله قوپدو، هامي بير بيري ايله بو

 اعلاندان دانيشيرديلار، دوست-تانيشلار بير بيرينه زنگ

آچيب ،آي بالا خبرين وار- دئيه- بو قونودا فيكرلريني

بؤلوشوردولر، اوزون سؤزون قيساسي بوكي يئرندن

دوران-دورمايان، ال-اوزونه بير چيرپي سو ووروب-وورمايان،

 بير تيكه چؤرك يئييب-يئمييه ن، اوشاق، بؤيوك، كيشي،

 قادين، قوجا، قاري هامي اوز قويدولار سؤزو گئدن زالا

دوغرو؛واما دونيا خانيم: اينجه صنعت اونوئرسيته سينده

تياتر فاكولته سيني بيتيريب، نئچه-نئچه ديل بيلر،

پيسخولوژو علملري اوزره درين مطالعه سي وار و

خارجي اؤلكه لرده بير عاليم، تدقيقاتچي، پروفسور و

خالق آرتيستي كيمي تانينير، بو اونون سول دؤشوندن

 آسيلان رنگارنگ ميدال لاردان  آيدينلاشير، نه ايسه

ايندي دونيا خانيم بير آپاريجي كيمي صحنه نين بير

بوجاغيندا اوتوروب الينده كي گوموش قابلي اولان آينادا،

 تزه جه گؤزلليك سالونوندا دوزلتديگي قاش-گؤزونو و

سئحيرلي ساچ دوزومونو سوزه رك تاماشانين

باشلانيشيني اعلان ائدير، تاماشاچيلارين حيرت دولو

آلقيشي ايلا اويونچولار ياخود آكتيورلار صحنه يه گلير،

قوروپلار معين يئرلرينده دايانير و اويون باشلانير:

5: يوداش آپااااردي  (آدلارين بير نئچه سي نومره دير)

كؤنول: كيم آپااااردي؟

5: چيچك آپااااردي

7: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

7: ياشار آپااااردي

15: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

15:پئشه آپااااردي

25: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

25: سئوگي آپاااردي

35: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

35:دونيامالي آپاااردي

45: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

45: شؤهرت آپااااردي

55: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

55: قدرت آپااااردي

65: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

65: آغري آپاااردي

75: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

75: تك ليك آپاااردي

85: يوداش آپااااردي 

كؤنول: كيم آپااااردي؟

85: اجل آپاااردي!

پرده باغلانير،

تاماشاچيلار: نه تئز قوتاردي، اويون نه تئز قوتاردي؟!..

بيرده.. بيرده

دونيا خانيم: نيگران اولمايين، هله ليك رئكلاملارا

آيريليريق، رئكلاملاردان سونرا اويون يئني آكتيورلارلا داوام

 ائده جك، وئرليشين باش ايسپونسئري اود،سو، هاوا و

تورپاق حيات معجونو شركتي دير...

تنبلليك

الله قويسا دئيه-دئيه

گونو گونه ساتيريق بيز

انشاللهين دالداسيندا

خورولداييب ياتيريق بيز

 

حركتدن ديكسينه رك

تاپپا-توپپا دوشور اوره ك

داليسينجا اولوب كؤوره ك

غمه-ياسا باتيريق بيز

 

باختيميزا ايكي ال له

اؤزوموز آچيريق گولله

دوزو بودور: توكّل له-

تنبل ليگي قاتيريق بيز.

قرآني يانديرانلارا

قرآني يانديرانلارا

اي اينجيل آدي ايلا اينجيله دوشمن

بيرجه گل اؤزونه يوخودان اويان

نه لازيم قرآني يانديراسان سن

چوخداندير حالينا يانير بو قرآن!

 

حقي،حقيقتي گؤرن گؤزون يوخ

بونو عاغيللي لار ياخشيجا آندي

اؤزونله خلوت ائت، انصافينلا باخ

سنين عمليندن عيسا(ع) اوتاندي!

 

جهل ايله بويانميش فكرين بيليندي

هئچ بيلمه دين هارا زهريني تؤكدون

ايكي مين ايل قاباق يوخ، آنجاق ايندي

يازيق پيغمبري چارميخا چكدين

 

اينامي، ايماني يانديرماق اولماز

اونون اساس يئري اوركلرده دير

بو ايشله قرآنين حوسنو آزالماز

او گلديگي گوندن تام ظفرده دير

 

اونون ذاتي نوردان، ذاتي ايشيقدان

عاليملر بيلرلر، اود نورا نئيلر؟

ايسته سن دادينا يئتر بو قرآن

آمانه فايداسي، نور كورا نئيلر؟!

بايرام اويونلاري

علياردا بايرام گونلري مختلف اويونلار اولور، اونلاردان بير نئچه سيني آد آپاريريق:قئييش آپاردي، پئل-آغاج، يومورتا دؤيوشدورمه، ائششك بئلي سينديرما

نورورز بايرامي

گلير نوروز بايرامي                    دولور ديريليك جامي

قره تورپاغ جانلانير                    وئرير بيزه الهامي

حيات عطري بورويور                قاپي-باجاني، دامي

فصيللرين دؤنوشو                      بيشيرير هربير خامي

يازين ايستي نفسي                     قووور سويوق آخشامي

ياشيللانير طبيعت                       شنلنديرير آدامي

اومود كي شن ياشاسين             ايلين بويو ائل هامي

تورك ائللري ازلدن                  ساخلاييب بو اينامي

اونلار اود يانديرارلار                هر ايل بايرام آخشامي

آرزو ائده رلر بو اود                  ياخسين قادا-بلامي

بو عادته قاتيبلار             قوتسال عزيز اسلامي

ايلين چؤنن ساعاتي                   دوعايه دورار هامي

اونلار اولو تانريدان                    ديله يرلر ساغلامي

بايرامين شيرنيلري                      شيرين ائيله ير كامي

بوشقابلارا دوزرلر                     پوسته،فينديق، بادامي

رنگ به رنگ سوفره لرين         داماغدان گئتمز تامي

ائل بير-بيرين يوخلايار              ديلده شيرين كالامي

كوسولولر باريشار                      سينديرمازلار سالامي

بايرامليقلار پايلانار                    پول مو يا يومورتامي

حميدي يم وئريرم                     ائللره بو پيغامي:

بايرام گليب آتارام                    كده ر يمي، غوصامي

آنجاق-آنجاق آتمارام              يوردوم، ائليم، اوبامي.

بایرام آیی نین چرشنبه لری

بايرام آيي نين ايلك چرشنبه سي خبر چرشنبه ايدي كي ائل-اوبا و كند اهلي بير بيرينه بايرامين ياخينلاشماسيني  خبر وئره رلر و ياواش-ياواش بايرامي و يازي قارشيلاماغا حاضيرليق  گؤره رلر، ايكينجي گول چرشنبه دير كي بو چرشنبه دن خالق ائولريني و ائو دؤشه نه جكلريني او    جومله دن فرشلري، خالي لاري، كيليملري، اؤرتوكلري و .. يويوب  تميزله يرلر، ائولرين و اوتاقلارين ايچ ديوارلاريني آغاردارلار و بو آغارتمانين مخصوص و اؤزل تورپاغي وار كي آغ تورپاغ دئيه رلر و مايي (mayı)داغيندان گتيره رلر و ديوارلارين آشاغيسيني تخميناً بير مئتير اوجاليقدا كي قورشاغ دئيه رلر قيرميزي تورپاغلا بويارلار و بو قيرميزي تورپاغي دا عموميتده گودئيير(qudeyir) آدلانان كؤوشندن گتيره لر و ائو-ائشيگي گول كيمي  گؤزل لشديره رلر؛ اوچونجو چرشنبه كوله(külə ) چرشنبه دير، كوله لنمك ساچلاري قيسالتماق معناسيندادير و بو چرشنبه ده قيز-گلين، اوشاق-بؤيوك ساچلاريني آزدا اولموش اولسا گوده لده رلر، ائو اهليندن باشقا تويوق-جوجه نين و مال-حيوانين دا قويروغ توكونو  و يال توكونو كسرلر؛ آخير چرشنبه نين حؤرمتي و دبلري سؤزو گئدن اوچ چرشنبه دن داها آرتيقدير، آخيرچرشنبه آخشامي اورتادوغونون چوخلو اؤلكه لرينده اولدوغو كيمي اود يانديرارلار، علياردا اود يانديرما مراسيمي داملاردا اولار، گون باتاندا ائرته دن داملاردا توپلانميش اودون،گه ون، بئنجه و باشقا ياناجاقلاري يانديرارلار و هامي ائو اهلي بو اودون دؤوره سينه ييغيشيب شن احوال-روحيه دويارلار و اودون اوستوندن آتلاناركن تانريدان ساغليق، ايشيقليق و آيدينليق ديله يرلر و پيسليكلرين، چيركينليكلرين، خسته ليكلرين و قادا-بلالارين بو اودا تؤكولوب يانماغيني آرزولايارلار، اود سؤندوكدن سونرا اونون دؤوره سينه بير جيزيق چكيب و يئرده قالان كولون قاراسيندان مال-حيوانين اوستونه ياخارلار و ائوين بؤيوگو باجادان باشا بير يا نئچه سككه پول سالار و ائوده كيلر او پوللاري ييغيب صدقه عونوانيندا يوخسوللارا هديه ائدرلر، بيرده بو گئجه نيّتي اولانلار شامدان سونرا باجالارا (سئوديگي آدامين و يا آغساققال لارين و حؤرمتلي آداملارين باجاسينا)گئديب ائوده دانيشيلان سؤزلره قولاق  وئره ر و بيرينجي ائشيتديگي جومله دن اؤز نيّتي نين ياخشي يا پيس اولدوغونو آنلاييب قاييدار ، بو گئجه نين دبلريندن بيري ده قورشاق ساللاماق دبي دير كي اوشاقلا و گنجلر تك تك و يا گوروپ گوروپ گئديب باجالاردان قورشاق ساللايارلار و ائو اهلي قورشاغين اوجونا يومورتا، ميوه، يئميش، پول و يا توخونما جوراب و باشقا ائوده اولان نعمتلردن باغلاييب- قورشاغيني چك- دئيه رلر، ماراقليسي  بودوركي بو گئجه نيشانلي اوغلانلارين قورشاقلاري بير تهر تانينار و چرشنبه ليكلري اؤزل اولار .

آخيرچرشنبه نين دبلريندن بيري ده چرشنبه نين سحري دير، صوبح آچيلديقدان سونرا اوشاقلار و گنجلر خصوص ايله قيزلار چايا گئديب( آشاغي چاي و يا يوخاري چاي) و آخار سودان اويان-بويانا آتيليب و گؤزل باياتيلار و كيچيك شعرلر اوخويارلار، اونلاردان بيري بئله دير: آتيل-ماتيل چرشنبه     بختيم آچيل چرشنبه و بئله ليكله تانريدان حياتلاري نين سو كيمي دورو ، تميز و پاك اولماغيني ديله يرلر.

بایرام آیی

علیاردا بایرام آیی یاخود اسفند آیینا "هفده لبووود" آیی دئیه رلر،بو آيين قاري دا آز اولسا سويوغو و شاختاسي كسيجي اولار و بئله بير سؤز وار كي: "هفده لبووودون سويوغو     تنديره باسار تويوغو"، يعني سويوغون شدتيندن تويوق قيزيشماق اوچون گلر گيره ر يانار تنديره؛

بيرده بو آيين چرشنبه لري نين مخصوص آدي و دبلري واردير: خبر چرشنبه- گول چرشنبه- كوله چرشنبه و آخير چرشنبه كي انشالله گلن گونلر آرتيق معلومات وئره جه ييك.